Herrian egon diren maisu-maistra danetatik berezienetako bat Jose Maria Charroalde izan da.
Ez zan hemen jaio, orain ia 200 urte etorri zan eta ia 50 urte egon zan maisu. Hemen izan zan guraso, udaleko idazkaria, tesoreroa be bai eta hil zanean inori ez jakon inporta izan.
Charroalde gipuzkoarra zan jaiotzez, Anoetakoa; 1800 urtean jaioa baina gazterik etorri zan Bizkaiara; 1822an ezkondu zan Etxebarriko Juana Egiagaz. Gerrikaitzen ibili zan maisu eta 1831n Aulestiko plaza hartu eban.
Charroaldek 8 seme-alaba izan ebazan; 3 Gerrikaitzen jaioak eta 5 Aulestin eta alaba bakarra geratu zan Aulestin; beste danak Gipuzkoara edo Bilbora joan ziren. Bat musikoa zan, beste bat abade egoan Debako Sasiola auzoan, Mendarora bidean, beste bat militarra izan zan, neskak ondo ezkondu ziren eta bera, 48 urtez izan zan herriko maisua.
Eskola bakarra, mutilena, herriaren ardura zan. Herriaren lokaletan emoten zan, herriak pagetan eutson maisuari eta herriko agintariek egiten ebezan azterketak.
Charroalde etorri zanean, eskola Udaletxe zaharraren inguruan (gaurko plazako komunetan) egon behar ebala pentsetan dot.
Maisuen soldata ez zan ona eta Charroaldek beste zeregin batzuk be hartu zituen. Letra oso ona eukan, oso polita eta irakurtzeko errez-erreza. Jende askorentzat kartak idatziz eta gestio txikiak eginez gain-soldata atarako ebala pentsatu leike. Horrez gain, XIX. mendeko historiako momentu diferenteetan, Udaleko idazkari be izan zan; besteak beste karlisten gerra zibiletan eta krisi sasoietan: Gerra karlistak, gaur egungo udaletxea egitea, gaur egungo bideak egitea…danak ezagutu zituen eta askotan, herriko historiako kronista be izan da.
1879an, hau da 79 urtegaz, itsu, gor eta erreumagaz, jubilazioa eskatu eutson Udalari eta maisu barriarentzat soldata igoera eta igoera hori pagatzeko prest agertu zan. Jubilatu zanean Bizkaiko maisurik zaharrena zan.
Apur bat luzea da baina merezi dau jubilatu nahi ebala eta Udalari idatzitako karta irakurtzea:
“Señores de Ayuntamiento de y de la Junta local de instrucción primaria de Murelaga.”
Don Jose Maria de Charroalde, maestro de primera enseñanza de la misma, con todo el respeto debido expone; que el doce de marzo de mil ochocientos treinta y uno fué nombrado como tal maestro y en el mismo dia se le dio posesión de la misma plaza; resultando por consiguiente, haber desempeñado dicho cargo por espacio de cuarenta y ocho años próximamente.
En este espacio de tiempo ha contraído el exponente, naturalmente varias enfermedades incurables como con la falta de vista, la alteración del pulso, sordera y reumatismo; consecuencias o efectos naturales de su constante laboriosidad en el desempeño de su profesión, y de su avanzada edad, pues cuenta ya la edad de setenta y ocho años.
Es por demás , sin duda alguna, señores prevenirles que con tales defectos pueda serle posible al exponente atender a la debida instrucción de la juventud, y como hasta ahora ha acostumbrado y tenido presentes tales causas, ha resuelto compremeditación (sic), poner esta plaza a cargo de un Profesor: que esté revestido del título elemental, posea el idioma vascongado y sea del agrado de V.V, por cuenta y pago del solicitante, siempre que ambas corporaciones decreten solemnemente el aumento de su sueldo actual con mil doscientos reales anuales, mientras que con arreglo a la ley vigente la corresponde al suplicante por jubilación la cantidad de dos mil doscientos reales anuales, de modo que, con la referida proposición, siendo aceptada, queda un beneficio en favor de los fondos municipales, la cantidad de mil reales anuales.
Además de las razones expuestas hay que tener en consideración que, jubilado que sea el exponente, necesariamente esta plaza se proveería por oposición; y más que probable y hasta seguro que vendría a regentarla un profesor que no comprendiera el vascuence: lo cual sería una falta irreparable.
Murelaga a 30 de enero de 18781
Erretiratu zanean, bere seme abadearengana joan zan; Getxon bizi izan zan, Deba eta Mendaro arteko Sasiolan eta Albizen hil zan, semea hango abadea zalako 1884an baina enterrua Aulestin egin eben eta “El noticiero Bilbainok” honan kontatu eban 1884ko uztailaren 13an “Un concurrente” ezizenez sinatzen daben batek.


Murelaga inguruan umeak eta maisua zain eukazan txapelek erantsita omenaldi moduan baina ez beste inor. Kaxa eroaten 4 gazte eta atzetik Munitibarreko maisua, Munitibarreko abadea, Aulestiko idazkaria eta herriko maisua eta beraz, Jose Mariren ondorengoa. Ez egoan udaleko inor eta herritar gitxi batzuk enterruan be.
Gauza asko egindakoa izan zan baina nire susmoa da liberala zala herri karlista batean. 1872an hauteskundeetara aurkeztu zan baina askogatik galdu eban. Ez dau emoten lagun askorik itxi ebanik.
| FORU Artxiboa/J1797/002 1872 |
1 Bizkaiko Foru Agiritegia. Aulestiko Udalaren fondoa; Administrazioa 20/10