Ez dozue sinistuko baina Aulestia familiagaz jarraituz, gaur, harritzeko moduko kontakizuna. Nafarroak Erregeren semea etorri zan behi Aulestira, Ibekatxen bizi izaten hasi eta Murelagako eliza eta etxea egin ebazanekoa.
Hau be Juan Francisco Aulestiak 685ean idatzitako “MEMORIAL QUE LA FALTA DE PAPELES Y NOTICIAS DE LAS COSSAS PASSADAS DE MIS ANTEPASSADOS ME OBLIGA A HACER AMI, DON JUAN FRANCISCO DEAULESTIA ULTIMO DUEÑO DESTA TORRE SOLAR DE AULEZTIA ASSI DE MIS ACCEDIENTES COMO DE PAPELES QUE HE HALLADO EN DICHA CASSA PARA QUE HAYA ALGUNA NOTICIA EN TIEMPOS BENIDEROS” l koadernotik hartua da.
Kasu honetan, Juan Franciscok diño bere aurreko batek, Ochoa Lopez Aulestiak idatzitako beste paper batzuetatik hartu dauela. Eta honan kontatzen dau:
“…un rey de nabarra hubo un hijo de una doncella de la camara de la reyna su muger el qual se crio en las montañas de gascuña que se llamaba don Belaco
Nafarroako erregeak sasiko semea eduki eban erreginaren laguntzaile bategaz eta mutikoa Gaskuñan hazi eben, Frantziako aldean. Hona arte nahiko normala; beharbada mutikoaren ama frantziarra izango zan edo beste barik, paretik kentzeko urrunduko eben.
“Belako” (Bela, Velaz edo Belako) Nafarroako erreinuaren familia aristokratikoa izan zan. Monteano idazle nafarrak esaten dabenez “Vasconia en los siglos oscuros” liburuan esaten dabenez, erregearen sasikoak Frantziako Gastuñan gordetzen zituzten.
Denboragaz, mutikoa koxkondu zanean, Bizkaia aldera etorri zan eta Etxea egin eban lehenengo Barrikan eta gero Natxituan.
“…y que se gano primeramente Barrica y nachitua
“gano” esaten danean, etxea sortu ebala esan nahi da. Barrika, wikipediaren arabera, Bizkaiko udalerri zaharrenetako bat omen da, haren jatorria Barrika etxearekin lotuta dago, Sancho Belak 496n sortua (Wikipedia). Ochoa Lopezek wikipedian irakurriko eban hau.
Eta apurka, Natxituatik, Aulestira arrimatu zan eta bere ganaduak eta herritarrak ekarri zituen.
y de alli que vino como en tienpo por costumbre los Caballeros de traer buste de bacas con su busto y jente que consigo traia..”
Eta Aulestin zer topatuko eta Torretxeko ateak zabalik
“…y que allo en Aulestia poblado a Don Guirudis señor de Aulestia el qual dicho Don Guirundiz subcedio en esta solar de Mumulutegi del dicho don Diego Garcia que primeramente gano Aulestia”
Lehenengo asteko kontakizuena esan gendunez behin baino sarriago, “Mumulutegi” eta “Mulutegi” biak agertzen dira Aulestia etxea dagoen ingurua izendatzeko.
Honako kontakizunak mitoak dira eta ez dabe egia kronologikoa kontatzen. Guirundisen aitak, Diego Garciak torrea egin baheban, V. menderako torretxea eginda egoan eta hori ez da sinesgarria.
Baina bueltatu gaitezan istorio polit honetara. Aurrerago honan esaten dau
“ y que el dicho don Belaco se casso con la hija de Guirundis señor de Aulestia y le aparto con las tierras que junto desi tiene”
Ala!!! Heldu eta jefearen alabagaz ezkondu eta ez hori bakarrik, lurrak emon eutsozan Aulestin bertan; familia osatzeko. Orduan Belako inguruak begiratzen hasi zan immobiliariak bisitatzen diren moduan.
“y qe primeramente penso edificar la yglesia y su cassa en Artecheaga en Arriormaquieta…”
Etxea eta eliza behar ebazan gizonak. Artetxeagan egin eban etxea. Esan dodan lez, kontakizunean zer dan egia eta zer asmatua ezin da beti jakin baina pentsatu ahal dogu Ibekatx torreari buruz dabilela.
Ez dakigu noiz fundatu eben Ibekatx baina Aulestia torrearen bigarren etxea izan zan. Torrea gaur egun desagertua, sagastian egoan.
Ibekatx toki estrategikoa zan; bidegurutze inportantea; bertatik, erdiaroan egozan bide guztiak kontrolatzen ziren (Markina, Ziortza, Gernika, Durango…) herrian sartu edo herritik urteten zan edonor ikusi ahal zan hemendik eta toki guztietatik dago ikusgai; ganera, Zetokizko burdinolaren kontrol zuzena hemendik egiten zan. Ibekatx torre hau leku estrategikoan dago eta Aulestia torrearen jabetzakoa zan.
Istorira bueltatuta; etxea egingo eban baina arazo gehiago izan zituen “Arriormakietako1” eliza egiten
“ y una noche de alli que llebo el señor San Juan Bautista a donde esta la iglesia de Murelaga por gracia del espiritu santo”
Erdiaroko kroniketan behin eta barriz pasetan dan kontua; pertsonek hasten dira elizak egiten toki batean eta espiritu santuak edo amabirginak, kapritxoz, beste leku batean egin nahi; Santa Eufemia ermitagaz, Ziortzako kolegiatagaz eta beste askogaz be bardina pasatu zan.
Baina nora?
”Y ende que havia un gran muladar donde los ganados solian estar entredia y en las fiestas y porque hallaron todo el agreço de para facer la yglesia en muladar e llamaron Murelaga y assi desde entonces siempre es enterrorio…y cassa de los abades monasteriales”
Murlara; San Juanen espirituak, korta bat aukeratu eban bere eliza egiteko. Gabaz eta jai egunetan ganadua gordeteko korta bat zan, “muladar” bat eta hortik dator “Murelaga”. Euskaltzaindiak fitxatu beharko leuke.
Eliza barrian kanposantua egin eben eta alboan, gaur egungo Murelaga etxean, elizako abadeak bizi ziren.
Horregatik esaten dogu
“don Belasco que primeramente gano Murelaga”…
Holan ba, Nafarroako errege baten semeak egin zituen Ibekatx eta Murlako eliza.
Ezda gitxi.
Eta hemen dator benetan istoria honen guztiaren mune. Mitoaren zergatia azkenean agertzen da: Murlako eliza Aulestia torrearena da eta Murelagako elizak kobratu beharrekoak eta beste eskubide batzuk, Aulestia familiarenak zirela.
“..en que siempre se quedo este…solar de Mumulutegui debisero del dicho monasterio assi por la debissa a que le competia de su parte como por otros derechos y ciertos titulos de compra que hiço mi bisabuelo Pedro Ybañes de Urquiza señor que fue deste solar de Aulestia padre que fué señor Ochoa Lopez de Aulestia y abuelo de mi señor padre Juan Ochoa de Aulestia
1Inork baleki non dagoen, esan mesedez